Singapore tổ chức 144 hội nghị quốc tế một năm, TP.HCM từng có 22: khoảng cách trên bảng xếp hạng hội nghị toàn cầu
Theo thống kê 2024 của Hiệp hội Hội nghị và Đại hội Quốc tế ICCA, Singapore dẫn đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương với 144 hội nghị hiệp hội quốc tế được tổ chức trong năm, theo sau là Seoul với 124, Bangkok 115, Tokyo 97, và Hong Kong 86. Ở cấp quốc gia, Singapore cũng nằm trong top ba thành phố hội nghị hàng đầu thế giới, cùng Vienna và Lisbon. Theo dữ liệu ICCA gần nhất có ghi nhận cho Việt Nam, năm 2019, TP.HCM xếp thứ 136 toàn cầu với 22 hội nghị quốc tế được tổ chức tại đây, trong khi cả nước Việt Nam xếp thứ 43 với 86 hội nghị.
Đây không phải bảng xếp hạng đo lượng khách du lịch hay doanh thu ngành MICE nói chung. ICCA chỉ đếm một loại hội nghị rất cụ thể: hội nghị của các hiệp hội quốc tế luân phiên tổ chức giữa các thành phố thành viên, loại hội nghị mà một thành phố phải chủ động vận động, đấu thầu, và thắng quyền đăng cai, chứ không phải loại khách doanh nghiệp tự tìm đến vì giá tốt hay cảnh đẹp.
Bảng xếp hạng này đo một năng lực khác với tăng trưởng MICE thông thường
Convention Cities Index của Northstar Meetings Group, một bảng xếp hạng khác dùng cho thị trường Bắc Mỹ, chấm điểm thành phố theo năm tiêu chí: diện tích không gian triển lãm trong nhà tại trung tâm hội nghị lớn nhất, số phòng khách sạn trong bán kính đi bộ 15 phút quanh trung tâm đó, giá phòng khách sạn trung bình, thời gian di chuyển từ sân bay quốc tế gần nhất đến trung tâm hội nghị, và mức độ rủi ro cho người đi lại. Las Vegas đứng đầu cả bảng xếp hạng trong nước lẫn quốc tế của chỉ số này. Cả hai bảng xếp hạng, ICCA và Convention Cities Index, đều không đo trực tiếp quy mô thị trường MICE của một quốc gia, mà đo khả năng một thành phố cụ thể thắng được quyền tổ chức những sự kiện có tính cạnh tranh cao giữa nhiều điểm đến khác nhau.
Sự khác biệt này quan trọng vì một quốc gia hoàn toàn có thể có thị trường MICE nội địa tăng trưởng tốt, nhiều sự kiện doanh nghiệp, nhiều hội nghị khách hàng, trong khi gần như vắng mặt trên bảng xếp hạng ICCA. Hai loại hoạt động này phục vụ hai mục đích khác nhau. MICE nội địa và corporate phục vụ nhu cầu kinh doanh trực tiếp của doanh nghiệp trong nước và khu vực. Hội nghị hiệp hội quốc tế theo chuẩn ICCA phục vụ một mục đích khác, định vị một thành phố như một trung tâm tri thức và chuyên môn được cộng đồng học thuật, khoa học, và ngành nghề toàn cầu công nhận, một dạng vốn uy tín khó mua bằng tiền và khó xây trong thời gian ngắn.
Các thành phố leo hạng nhanh trên bảng ICCA trong những năm gần đây, bao gồm nhiều thành phố Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia và Đài Loan, đều không leo hạng một cách tình cờ. Họ vận hành những chương trình vận động bài bản, trong đó các nhà khoa học, giáo sư đại học và lãnh đạo chuyên môn trong nước được hỗ trợ chủ động để ứng cử đăng cai các hội nghị thuộc lĩnh vực của họ, thường bắt đầu vận động từ nhiều năm trước ngày hội nghị diễn ra. Đây chính là mô hình Conference Ambassador mà Singapore Tourism Board duy trì, nơi mạng lưới học giả trong nước trở thành kênh tiếp cận các hiệp hội quốc tế, thay vì chỉ chờ các hiệp hội đó tự tìm đến.
Vì sao vị trí của Việt Nam trên bảng xếp hạng này đáng quan tâm hơn vẻ ngoài
Con số 22 hội nghị quốc tế tại TP.HCM năm 2019, dù đã là dữ liệu cũ, vẫn là điểm tham chiếu rõ ràng nhất hiện có để so sánh quy mô. Nó nhỏ hơn số hội nghị của riêng thành phố Seoul trong một năm gần đây khoảng năm lần rưỡi, và nhỏ hơn Bangkok khoảng năm lần. Khoảng cách này tồn tại dù Việt Nam có hạ tầng du lịch phát triển, chi phí vận hành cạnh tranh, và một vị trí địa lý thuận lợi trong khu vực Đông Nam Á, những yếu tố thường được dùng để quảng bá Việt Nam như một điểm đến MICE tiềm năng.
Lý do khoảng cách vẫn tồn tại không nằm ở hạ tầng hay chi phí, mà ở chỗ hội nghị hiệp hội quốc tế không được quyết định bởi giá phòng khách sạn hay diện tích trung tâm hội nghị, mà bởi việc một thành phố có mạng lưới chuyên gia trong nước đủ mạnh, đủ chủ động, để vận động giành quyền đăng cai những hội nghị thuộc chuyên ngành của chính họ. Một hội nghị ngành tim mạch, ngành vật liệu mới, hay ngành luật quốc tế không tự nhiên chọn một thành phố vì thành phố đó đẹp hay rẻ. Nó được đưa về một thành phố vì một hoặc một nhóm chuyên gia trong nước đã đứng ra vận động, thuyết phục ban tổ chức quốc tế, và cam kết hỗ trợ tổ chức tại quê nhà của họ.
Đây là lý do vị trí trên bảng xếp hạng ICCA gắn chặt với câu hỏi về bản sắc và vị thế, không chỉ là câu hỏi về doanh thu du lịch. Một quốc gia có nhiều hội nghị hiệp hội quốc tế tức là có nhiều chuyên gia được cộng đồng chuyên môn toàn cầu công nhận đủ tầm để đứng ra tổ chức, một tín hiệu về năng lực tri thức quốc gia, không chỉ về năng lực hạ tầng du lịch. Với Việt Nam, câu chuyện thường được kể là về ẩm thực, văn hóa, chi phí hợp lý, những yếu tố hấp dẫn khách MICE doanh nghiệp. Nhưng để leo hạng trên bảng ICCA, câu chuyện cần được kể khác đi, tập trung vào việc ai trong cộng đồng học thuật và chuyên môn Việt Nam đang giữ vai trò đủ lớn trong các hiệp hội quốc tế để có thể vận động mang hội nghị về nước.
Dữ liệu ICCA được thu thập qua hai kênh chính: báo cáo trực tiếp từ các hiệp hội thành viên, và nghiên cứu độc lập của chính ICCA dựa trên hồ sơ công khai của từng hội nghị. Báo cáo 2024 của tổ chức này ghi nhận hơn 11.000 hội nghị trên toàn cầu qua cả hai kênh. Việc một thành phố xuất hiện nhiều hay ít trong cơ sở dữ liệu này phần lớn phản ánh mức độ các hiệp hội quốc tế biết đến và tin tưởng thành phố đó như một lựa chọn đăng cai khả thi, một nhận thức được xây dựng qua nhiều năm tiếp xúc, không phải qua một chiến dịch quảng bá ngắn hạn.
Bảng xếp hạng này cần một chiến lược khác, không phải một trung tâm hội nghị mới
Giải quyết khoảng cách trên bảng xếp hạng ICCA không bắt đầu từ việc xây thêm một trung tâm hội nghị, dù hạ tầng vẫn là điều kiện cần. Nó bắt đầu từ việc xác định ai trong cộng đồng khoa học, y tế, kỹ thuật và học thuật Việt Nam hiện đang giữ vị trí trong ban chấp hành hoặc ban cố vấn của các hiệp hội quốc tế, rồi chủ động hỗ trợ họ chuẩn bị hồ sơ đăng cai, kết nối với khách sạn và trung tâm hội nghị, và theo đuổi quy trình vận động có thể kéo dài nhiều năm trước ngày hội nghị diễn ra. Đây là một công việc gần với ngoại giao học thuật hơn là bán hàng du lịch, và hiện gần như chưa có đơn vị nào tại Việt Nam, kể cả các DMC lớn, theo đuổi nó một cách có hệ thống.
Vị trí 136 của TP.HCM năm 2019 không phải một con số để né tránh, mà là một điểm khởi đầu để đo tiến bộ. Nếu trong năm năm tới, nhờ một chương trình vận động bài bản, Việt Nam có thể tăng số hội nghị ICCA được tổ chức trong nước lên gấp đôi, điều đó sẽ nói nhiều hơn về vị thế quốc gia trên bản đồ tri thức toàn cầu so với bất kỳ con số tăng trưởng doanh thu MICE nội địa nào, vì đó là một vị trí phải giành được bằng uy tín chuyên môn, không thể mua bằng giá phòng rẻ hơn đối thủ.
